Dolandırıcıların yeni yöntemi: Haber sitelerinde ‘Fatih Karahan’ tuzağı! Google’ın reklam sisteminde tehlikeli açık

BEĞENDİM

0

İnternet kullanıcılarını hedef alan dolandırıcılık yöntemlerine bir yenisi daha eklendi. Dolandırıcıların yıllardır kullandığı ‘ünlü isim + sansasyonel haber + yatırım fırsatı’ yöntemi artık yeni bir aşamaya taşınmış durumda. Sosyal medya platformlarında defalarca karşılaşılan sahte yatırım reklamları, bu kez internet sitelerindeki reklam alanlarını da kullanarak daha geniş kitlelere ulaşmaya başladı.Özellikle haber sitelerinde karşılaşılan bazı reklamlar, ilk bakışta sıradan bir haber bağlantısı izlenimi veriyor. Ancak reklama tıklayan kullanıcılar, kısa süre içerisinde gerçeği yansıtmayan haberlerin ve yatırım vaatlerinin yer aldığı farklı internet sayfalarına yönlendiriliyor.Yöntemin dikkat çeken bir diğer tarafı ise reklamların güvenilir haber kuruluşlarının reklam alanlarında karşımıza çıkabilmesi. Reklam sistemlerine sıradan ve zararsız bir işletme kampanyası izlenimi veren içeriklerin, kullanıcı karşısına çıktığında farklı sayfalar ve mesajlar sunabilmesi ise dijital reklamcılıkta ‘cloaking’ olarak bilinen reklam gizleme veya manipülasyon yöntemini akıllara getiriyor.SAHTE BAŞLIKLA KULLANICILARIN İLGİSİNİ ÇEKİYORLARDolandırıcıların kullandığı yöntemde kamuoyunun yakından tanıdığı isimler ve ekonomi gündemindeki kişiler öne çıkarılıyor. Sansasyonel ve gerçeği yansıtmayan başlıklarla kullanıcıların dikkatini çekmeyi amaçlayan reklamlar, çoğu zaman gerçek bir haber bağlantısı görünümünde hazırlanıyor.Son dönemde dikkat çeken örneklerden birinde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Dr. Fatih Karahan’ın görevden alındığı yönünde gerçeği yansıtmayan bir başlık kullanılıyor. “Fatih Karahan kovuldu” şeklindeki ifadeyle hazırlanan reklam, haber sitelerindeki reklam alanlarında gerçek bir haber bağlantısı görüntüsüyle kullanıcıların karşısına çıkıyor.Reklamın ayrıntılarında ise haber içeriğiyle ilgisi bulunmayan bir işletme adının yer alması dikkat çekiyor. Bu durum, reklamın sisteme ilk aşamada sıradan bir işletme kampanyası görüntüsüyle sokulmuş olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.Söz konusu reklamların haber sitelerinin kendi yayınları olmadığı, üçüncü taraf dijital reklam ağları üzerinden kullanıcıların karşısına çıkarıldığı belirtiliyor. Benzer içeriklerin farklı internet sitelerinde de görülmesi, yöntemin tek bir yayın kuruluşuyla sınırlı olmadığını gösteriyor.REKLAMA TIKLAYAN FARKLI BİR SAYFAYA YÖNLENDİRİLİYORSistemin asıl kritik noktası ise reklama tıklandıktan sonra ortaya çıkıyor. Kullanıcı, reklam üzerinden bir haber içeriğine ulaştığını düşünürken başka bir internet sitesine yönlendirilebiliyor.Bu sayfalar, bilinen haber kuruluşlarının internet sitelerine oldukça benzer şekilde tasarlanabiliyor. Logo, sayfa düzeni, görseller ve haber formatının taklit edilmesiyle kullanıcıda gerçek bir haber sayfasında bulunduğu algısı oluşturuluyor. Son olaylarda Hürriyet.com.tr başta olmak üzere bilinen haber sitelerinin tasarımına benzeyen sayfaların kullanıldığı görülüyor.Sahte sayfada ise reklamda adı kullanılan kişi üzerinden yeni bir yatırım fırsatı sunuluyor. Kullanıcılara yüksek kazanç, yeni yatırım sistemi, devlet destekli kazanç modeli veya sınırlı kontenjan gibi ifadelerle ulaşan dolandırıcılar; telefon numarası, e-posta adresi ve benzeri kişisel bilgileri talep ediyor. Bu noktada amaç yalnızca kullanıcıyı sahte bir haberle yanıltmak değil. Sansasyonel başlıkla oluşturulan ilk güven duygusunun ardından kullanıcıyı yatırım yapmaya ikna edecek ikinci bir aşamaya geçirmek hedefleniyor.REKLAM ENGELLENİNCE ALAN ADINI DEĞİŞTİRİYORLARKampanyanın dikkat çeken unsurlarından biri de kullanılan internet adreslerinin kalıcı olmaması. Reklamın veya bağlantının engellenmesinin ardından benzer içeriklerin farklı alan adları üzerinden yeniden dolaşıma sokulabildiği belirtiliyor.Bazı sahte bağlantılarda “.sbs” gibi alan adı uzantılarının kullanıldığı görülürken, internet adreslerinin sonunda yer alan uzun ve karmaşık parametreler de dikkat çekiyor. Bu parametrelerin kullanıcı trafiğini takip etmek, reklamın hangi kaynaktan geldiğini belirlemek ve ziyaretçiyi farklı sayfalara yönlendirmek amacıyla kullanıldığı değerlendiriliyor.Alan adı ve sunucu altyapısına ilişkin bazı bulguların ise kampanyaların Türkiye dışındaki kaynaklar üzerinden yürütülmüş olabileceğine işaret ettiği belirtiliyor. Dolandırıcıların bu nedenle tek bir internet adresine bağlı kalmak yerine, erişimleri engellendiğinde yeni alan adlarıyla sistemi yeniden kurabildiği ifade ediliyor.UZMANLAR DENETİM SÜREÇLERİNE DİKKAT ÇEKİYORUzmanlar, yaşanan olayın yalnızca tekil bir sahte reklam vakası olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Asıl tartışmanın, dijital reklam ekosisteminde reklamların sisteme kabul edilmesinden yayındaki içeriğin sürekli kontrolüne kadar uzanan denetim mekanizmaları üzerinde yoğunlaşması gerektiği belirtiliyor.Uzman değerlendirmelerine göre Google’ın reklam sistemleri büyük ölçüde otomatik denetim ve açık artırma mekanizmalarıyla çalışıyor. Dolandırıcılar ise cloaking gibi yöntemlerden yararlanarak denetim sırasında zararsız bir işletme veya internet sitesi gösterip, reklam gerçek kullanıcıya ulaştığında içeriği değiştirebiliyor.Buradaki temel sorunlardan birinin, reklam sisteme kabul edildikten sonra yönlendirdiği internet adreslerinin, sayfa içeriğinin ve reklam veren kimliğinin yeterince etkin biçimde takip edilmemesi olduğu ifade ediliyor.Özellikle güvenilir haber sitelerinde yayınlanan reklamlar için daha sıkı reklam veren doğrulaması, yönlendirme adreslerinin gerçek zamanlı kontrolü ve sahte haber tespit mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği değerlendiriliyor.GOOGLE’IN REKLAM EKOSİSTEMİ TARTIŞMANIN MERKEZİNDEOrtaya çıkan tablo, dijital dolandırıcılık açısından Google’ın reklam ekosisteminin de ne ölçüde kötüye kullanılabildiği sorusunu gündeme getiriyor. Dolandırıcılar artık yalnızca sosyal medya hesaplarını veya sahte internet sitelerini kullanmakla kalmıyor. Reklam teknolojilerinin geniş dağıtım kapasitesinden yararlanarak, yüksek kullanıcı trafiğine sahip internet sitelerinin reklam alanlarına kadar ulaşmaya çalışıyor.Bir reklamın büyük bir dijital reklam ağı üzerinden yayınlanarak tanınmış bir ekonomi veya haber sitesinde kullanıcı karşısına çıkması, dolandırıcı açısından önemli bir avantaj sağlıyor. Çünkü kullanıcı, reklamın yayınlandığı ortamı bir güven göstergesi olarak değerlendirebiliyor. Bu nedenle uzmanlar, meselenin yalnızca “internette sahte reklam var” şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini, reklam veren doğrulaması, yönlendirme kontrolleri ve yayındaki reklamların sürekli denetlenmesi gibi başlıkların birlikte ele alınması gerektiğini belirtiyor.KULLANICILAR NELERE DİKKAT ETMELİ?Uzmanlara göre özellikle kamu görevlileri, ünlü isimler veya tanınmış iş insanlarının adı kullanılarak yüksek ve kısa sürede kazanç vaat eden reklamlara karşı dikkatli olunması gerekiyor.Bir haber başlığının olağan dışı derecede sansasyonel olması, yatırım fırsatının “sınırlı kontenjan” veya “hemen başvur” gibi ifadelerle sunulması ve kullanıcıdan telefon numarası ya da kişisel bilgi istenmesi önemli uyarı işaretleri arasında yer alıyor.Ayrıca bir reklamın bilinen bir haber sitesinde yayınlanıyor olması, reklamın içeriğinin haber kuruluşu tarafından hazırlandığı veya doğrulandığı anlamına gelmiyor. Şüpheli yatırım iddialarında, haberde adı geçen kişi veya kurumun resmî internet sitesi ve doğrulanmış iletişim kanalları üzerinden kontrol yapılması önem taşıyor.Özellikle Merkez Bankası Başkanı gibi kamuoyunca yakından takip edilen bir ismin görevden alındığı yönündeki iddialarda, yalnızca reklam başlığına veya sahte haber sayfasına bakmak yerine resmî kaynaklardan doğrulama yapılması gerekiyor.