Şekerde acı oyun

BEĞENDİM

0

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın nişasta bazlı şeker (NBŞ) üretimi ve ticaretinde kota ile iç piyasa satış sınırlamalarının ihlal edildiği iddialarına ilişkin soruşturmasında 8 ilde 25 şirkete operasyon düzenlendi, 47 şüpheli gözaltına alındı

Haberlerimizi Google’da Takip EdinGelişmelerden anında haberdar olun.Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin

NESLİHAN KESKİN – Adalet Bakanı Akın Gürlek, dün piyasaya usulsüz şekilde sürülen NBŞ sebebiyle düzenlenen soruşturma kapsamında, İstanbul merkezli 8 ilde 25 şirkete operasyon düzenlendiğini bildirdi.

İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Ankara, Konya, İzmir, Gaziantep ve Adana’daki 26 adreste 25 şirkete yönelik arama ve evraka el koyma işlemleri gerçekleştirilirken, şirket yöneticisi 47 şüpheli de gözaltına alındı. Soşturmanın, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında NBŞ üretimi ve ticareti alanında faaliyet gösteren bazı üretici, toptancı ve kullanıcı firmalara yönelik olduğu belirtildi. Soruşturma raporu ve bilgilendirme metnine göre, nişasta bazlı şeker (NBŞ) üretim, toptan ticaret ve tüketim zincirinde tespit edilen temel suç unsurları ve ihlaller şöyle sıralandı:

% 2.5 KOTASI AŞILDI

Kotaya Aykırılık ve Kayıt Dışı Satış: 4634 sayılı Şeker Kanunu gereğince Cumhurbaşkanlığı Kararlarıyla yüzde 2,5 olarak uygulanan iç piyasa satış sınırlamaları ve kotalarının aşıldığı, iç piyasaya sunulmaması gereken NBŞ ürünlerinin aracı firmalar aracılığıyla piyasaya sürüldüğü belirlendi.

Yanıltıcı Belge ve Vergi Kaçakçılığı: Gerçekte kota fazlası veya kayıt dışı olan glikoz ve fruktoz şuruplarının, fatura ve sevk belgelerinde “maltodekstrin”, “nişasta”, “glukoz”, “fruktoz” vey benzeri farklı isimlerle gösterilerek vergi kaçakçılığı yapıldığı tespit edildi.

Sahtecilik ve Çift Defter Tutma: Sistem boşluklarından yararlanarak e-irsaliye taslak görüntüleriyle mal teslimi yapıldığı, sonrasında irsaliyelerin iptal edilip faturalandırılmadığı; ayrıca resmi kayıtlar dışında uzaktan erişimli gizli harici sunucularda (server) çift defter tutulduğu saptandı.

HALK SAĞLIĞI RİSKİ

Halk Sağlığını Tehlikeye Düşürme: Yüksek fruktoz içerikli NBŞ’lerin dondurma, şekerleme, helva ve yemekçilik gibi alanlarda kayıt dışı ve kontrolsüz şekilde kullanıldığı; denetimlerde hijyen kurallarına uyulmayan, ölü böcek kalıntıları içeren merdiven altı depolama alanlarının tespit edildiği kaydedildi.

PİYASA FİYATLARINI ETKİLEME:

Haksız rekabet, kartelleşme ve kayıt dışı stoklar yoluyla piyasa fiyat oluşumuna müdahale edildiği belirlendi.

NİŞASTA BAZLI ŞEKER HANGİ ÜRÜNLERDE KULLANILIYOR?

İçecekler: Gazlı içecekler, kolalar, meyve suları ve bazı alkollü içkiler.

Şekerleme ve Tatlılar: Çikolata, bonibon, sakız, dondurma, helva, reçel ve marmelatlar.

Unlu Mamuller: Bisküviler, kekler, krakerler ve hazır unlu tatlılar.

Soslar ve Hazır Gıdalar: Ketçap, mayonez, hazır çorbalar ve salatalar için soslar

‘HUKUKUN ÖNÜNDE HESAP VERECEKLER’

Bakan Akın Gürlek, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, şu ifadeleri kaydetti: “Yapılan incelemelerde bazı ürünlerin gerçek mahiyetinin ‘maltodekstrin’, ‘glukoz’, ‘nişasta’, ‘fruktoz’ ve benzeri adlarla faturalandırılarak gizlendiği; faturada gösterilen ürün ile fiilen teslim edilen ürün cinsi arasında farklılıklar bulunduğu anlaşılmıştır. Halk sağlığını tehlikeye atan, vatandaşlarımızı yanıltan, devletimizi vergi kaybına uğratan ve hukuka aykırı kazanç elde etmeye çalışan kim olursa olsun, hukuk önünde hesabını verecektir.”

‘HASTALIĞA NEDEN OLUYOR’

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Hasan Hacıosman yaptığı açıklamada “Nişasta bazlı şekerler, özellikle yüksek fruktoz içeren şuruplar, günlük beslenmede gereğinden fazla ve sık tüketildiğinde metabolik sağlık açısından önemli bir risk oluşturabilir. Yüksek miktarda fruktoz alımı; kilo artışı, insülin direnci, karaciğer yağlanması, trigliserid yüksekliği ve zaman içinde tip 2 diyabet gibi sorunlarla ilişkilendirilmektedir. Çocuklar ve gençler açısından ise bu konu daha da önemlidir; erken yaşlardan itibaren aşırı şeker tüketimine alışmak, ilerleyen yıllarda obezite ve metabolik hastalık riskini artırabilir” dedi.

SORUŞTURMA GENİŞLEYEBİLİR

Soruşturmanın, gözaltına alınan şüphelilerin ifadelerinin alınmasının ardından elde edilen deliller ve raporlar doğrultusunda genişletilerek sürdürüleceği öğrenildi. 

KOTA UYGULAMASI

NBŞ’ye yönelik kota uygulaması, obezite riskine karşı tedbir ve şeker pancarı tarımının korunması gibi başlıca iki sebeple yapılıyor.

‘SAĞLIK BAKANLIĞI NBŞ ARTIRILMASIN DİYOR’

Gıda Güvenliği Denetim Uzmanı, Gıda Mühendisi Nurten Sırma, Milliyet’e yaptığı açıklamada “Şeker sektöründeki piyasa takibi ve kota sistemi, piyasa düzeni ve dolaşımdaki şeker türünü bilmek açısından ve tüketicinin şeffaf bilgilendirilmesi açısından çok önemli. Yani mevzuata uygunluk ve tüketicinin doğru bilgilendirilmesi meselesi çok önemli” dedi.

‘KULLANIMI SINIRLANDIRILMALI’

Sağlık Bakanlığı’nın NBŞ’ye ilişkin yayımladığı raporlara dikkat çeken Sırma, “Sağlık Bakanlığı’nın yıllar önce yayımladığı belgelerde toplam şeker tüketimi konusunda ortaya konmuş oldukça önemli bir çerçeve var. Sağlık Bakanlığı’nın 12 Mart 2018 tarihli ‘Nişasta Bazlı Şekerlerin (NBŞ) Sağlığa Etkileri Hakkında Bilim Kurulu Raporu’ var. Raporda Bakanlığın Bilim Kurulu, NBŞ kotasının artırılmaması, gıdalarda NBŞ kullanımının sınırlandırılması, takibi ve sıkı denetim yapılması yönünde tavsiyelerde bulunmuş” ifadelerini kullandı.

BÖCEKLİ KOVALAR

Tarım ve Orman Bakanlığı denetimlerinde, firmaların denetimlerden kaçınmak için başvurduğu bazı yöntemler de gözler önüne serildi. Kotaya tabi glikoz şuruplarının, kotaya tabi olmayan sıvı maltodekstrin adı altında faturalandırıldığı, bazı tesislerde sayaçtan geçmeksizin kayıt dışı ürün çıkışına imkan tanıyan gizli hatların ve vanaların bulunduğu tespit edildi. Ayrıca yediemine bırakılan mühürlü ürünlerin değiştirildiği ve kovalarda ölü böcek kalıntılarına rastlandığı gerekçesiyle adli mercilere suç duyurusunda bulunulduğu belirtildi. VDK raporunun finansal boyutunda ise kayıtsız satış bedellerinin “vakıf bağışı” gibi gösterilerek sisteme sokulduğu, elden nakit tahsilatlar yapıldığı ve bu paraların sonraki sezonlarda kayıt dışı mısır alımlarında kullanıldığı bilgileri yer aldı.